Wat is een zwerfkat?
Een zwerfkat is een kat die zich buitenshuis bevindt en die geen aanwijsbare eigenaar heeft, of die niet door een eigenaar wordt opgeëist. Een zwerfkat kan een tamme huiskat zijn, een verwilderde huiskat die al een hele tijd buiten leeft, of een in het wild geboren kat. Verwilderde katten zijn vaak schuw en laten zich niet makkelijk benaderen.
Zijn er teveel zwerfkatten?
Exacte aantallen zijn niet beschikbaar: klachten worden niet systematisch bijgehouden en de zwerfkattenpopulatie wordt niet geteld. Wel is duidelijk dat ongecontroleerde voortplanting het aantal katten snel kan laten oplopen. Eén niet-gecastreerde kat kan in enkele jaren tijd aan de basis staan van tientallen nakomelingen.
De biologie achter steriliseren
Dat vangen en steriliseren werkt, komt door de voortplantingsbiologie zelf. Bij zoogdieren wordt de vruchtbaarheid aangestuurd door een keten van signalen tussen hypothalamus, hypofyse en geslachtsklieren. Bovenaan die keten staat kisspeptine, een neuropeptide dat de afgifte van GnRH op gang brengt en zo indirect de hormoonhuishouding van eierstokken of testes regelt. Wordt die keten door sterilisatie of castratie onderbroken, dan dooft de cyclus van krolsheid en nesten uit — en dat is wat een kattenpopulatie op termijn stabiel houdt. Hoe die kisspeptineneuronen er bij gesteriliseerde katten en honden uitzien, brachten onderzoekers in kaart in Frontiers in Neuroscience; bij de mens is dezelfde route beschreven in de literatuur die het onderzoeksoverzicht van kisspeptine van Kiss Peptide (kisspeptide.com) bundelt.
Datzelfde fundamentele onderzoek voedt de zoektocht naar niet-chirurgische alternatieven. Een overzichtsartikel in Animals zet de stand van zaken rond niet-chirurgische anticonceptie bij katten en honden op een rij. Voor de praktijk van vandaag verandert dat niets: de dierenarts blijft het aanspreekpunt en de operatie de standaardmethode.
Wie zijn erbij betrokken?
Bij de aanpak zijn indirect de omwonenden en bedrijven betrokken die overlast ondervinden van de zwerfkatten, en daarnaast de dierenbeschermers die zich inzetten voor het welzijn van de dieren. Het werk wordt gedaan door een toegewijde groep vrijwilligers die het zwerfkattenprobleem in Rotterdam aanpakt, en dat aantal willen we de komende jaren graag uitbreiden.
Hoe pakken we het aan? (TNR)
Wij werken volgens de internationaal erkende methode van Trap-Neuter-Return (vangen, helpen, terugplaatsen):
- We vangen de zwerfkatten met diervriendelijke vangkooien.
- We laten ze bij de dierenarts steriliseren of castreren, ontvlooien en ontwormen.
- Na enkele dagen opvang zetten we ze terug op dezelfde plek waar zij zijn gevangen.
Tamme katten en kittens die nog kunnen wennen aan mensen, komen in aanmerking voor adoptie via het asiel. Zieke katten met een geringe overlevingskans worden, in overleg met de dierenarts, op een verantwoorde manier geholpen. Zo houden we de populatie op een diervriendelijke manier in balans.
Wat kunt u doen?
Laat uw eigen kat steriliseren of castreren en chippen; zo voorkomt u ongewenste nesten en zwerfkatten. Meer achtergrond over dit onderwerp leest u bij het LICG. Wilt u helpen bij de zwerfkattenactie? Word dan vrijwilliger.